محمد عارف اسپناقچى پاشازاده

64

انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )

رسانيد ، اين فقره بيش از پيش در دل سلطان سليم مؤثر افتاد . به خصوص جوابنامه‌اى كه پدرش به شاه اسماعيل نوشته بود ، حمل به ضعف نفس پدر كرده ، از پدر به سلطان قورقود برادر و هم قسم خود شكايت‌ها نوشت . و به اين هم قناعت نكرده ، به صدر اعظم ، توبيخ‌نامه فرستاد و صدر اعظم در جوابش نوشت كه چون غالب اهالى و ايلات را ترك و تراكمه آناطولى صوفى و تابع اردبيل اوغلى شاه اسماعيل هستند ، تا چارهء آنها ديده نشود ، دولت عثمانى نمىتواند با شاه اسماعيل بجنگد . لهذا مقرر گرديد كه صوفيان آناطولى را دولت به شبه جزيرهء موره كه امروز در تحت دولت يونان است كوچانيده ، به اين وسيله هم خطّهء آناطولى را از وجود آنها پاك و هم شبه جزيرهء موره را كه تمام سكنهء آن ملت يونان است به لمعات سيوف قاهرهء اسلام تابناك نمايند . بنابراين جواب صواب در دل سلطان سليم تشفّى حاصل شد و حكومت نيز صوفيان را پى در پى به مملكت يونان مىكوچانيد . در بيان ظهور صوفيان در روم و احوال و اعتقاد آنها ظهور صوفيان در مملكت آناطولى دولت عثمانى ، بعد از مراجعت امير تيمور گوركان از روم است . در اول ظهور اين طايفه ، خودشان را شعبه‌اى به اسم صوفيهء صفويه از طريقت سهرورديه قلمداد نموده بودند . اول در ميان ايلى از تراكمه موسوم به تكه كه در محال كوره منتشا من توابع ولايت آيدين كه دار الملكش شهر شهير ازمير است ، مسكون بودند . صوفيگرى ترقى كرده ، اشتهار و از آنجا در ساير بلاد انتشار بل تعّمم يافت . صوفيان صفويه رفته رفته با خراباتيان بكتاشيه نسبتى پيدا كرده ، طريقتى فى ما بين سهرورديه و بكتاشيه ايجاد نموده ، شرب مسكرات و استعمال معاجين و تراكيب مخدره و لواطه و وطى محارم را به بعض شرايط مباح قرار دادند كه تفضيل اعتقاد اينها در فوق معروض افتاد . « 1 » چون نذورات را از مريدان جمع و خانهء پير فرستادن در هر طريقت از عمدهء تكاليف خلفا و لااقل يك بار به خانه پير رفتن و به آيين طريقت رياضت كشيدن و بعد واقف سراير طريقت گشته ، كمر بسته شدن نيز از وجائب [ واجبات ] مريدى است . حسن خليفه نامى از ايل تكه آنگاه كه سيد حيدر پدر شاه اسماعيل در اردبيل بر پوست ارشاد نشسته بود ، دو بار از منتشابه اردبيل رفته ، داخل خلوتخانهء سيد حيدر شد و سيد نيز به قول تواريخ صفويه با چهل نفر او را به جهت كشيدن رياضت اربعين به چله خانه فرستاده و براى معيشت چهل روزهء او هم مثل سايرين ، يك قرص نان جوين و يك كوزهء آب از براى

--> ( 1 ) . پيش از اين هم گفتيم كه اين قبيل اتهامات ، هميشه ميان فرقه‌هاى مخالف يكديگر رايج بوده و تا وقتى كه مستندى تاريخى - علمى براى آنها يافت نشود ، قابل قبول نيست .